✅ Najważniejsze informacje: opóźnienie w spłacie raty kredytu
- Odsetki za opóźnienie naliczają się od dnia po terminie płatności, zgodnie z umową, z limitem odsetek maksymalnych.
- Przy dłuższym opóźnieniu bank uruchamia procedury ustawowe, w tym wezwanie do spłaty z terminem co najmniej 14 dni roboczych i informacją o restrukturyzacji (Prawo bankowe, art. 75c).
- Negatywne dane w BIK po spłacie są przetwarzane do 5 lat, gdy spełnione są warunki z Prawa bankowego: m.in. opóźnienie > 60 dni oraz upływ 30 dni od poinformowania o zamiarze przetwarzania danych (art. 105a).
- Wpis do KRD/BIG ma progi i warunki: 200 zł dla konsumenta, 500 zł dla przedsiębiorcy, wymagalność co najmniej 30 dni oraz w praktyce co najmniej miesiąc od wysłania ostrzeżenia o zamiarze wpisu.
- Komornik nie pojawia się „od razu”, potrzebny jest tytuł wykonawczy po etapie sądowym.
Nieplanowane wydatki potrafią wywrócić budżet, a jedno opóźnienie w racie uruchamia koszty i procedury. Poniżej znajdziesz uporządkowaną mapę: co robi bank, ile to kosztuje, kiedy rośnie ryzyko wpisów w rejestrach oraz jak wrócić do terminowej spłaty.
KREDYTY MIESZKANIOWE Warianty rozwiązań: co wybierają osoby z opóźnieniem w racieSytuacja Najczęstszy ruch Cel Ryzyko, gdy brak reakcji 1–7 dni spóźnienia Wpłata zaległej raty, kontakt z bankiem, potwierdzenie księgowania Zamknięcie tematu przy minimalnych kosztach Narastanie odsetek, opłaty za monity 8–60 dni opóźnienia Plan spłaty, wniosek o zmianę harmonogramu, ugoda Zatrzymanie eskalacji i odzyskanie kontroli Ryzyko procedury z art. 75c, wzrost kosztów, spadek oceny punktowej Powyżej 60 dni Restrukturyzacja, ugoda, czasem konsolidacja, sprzedaż aktywów Ochrona przed wypowiedzeniem umowy i sądem Spełnienie warunków do przetwarzania danych w BIK do 5 lat po spłacie, większe ryzyko wypowiedzenia Kredyt mieszkaniowy i trwały spadek dochodu Wniosek o restrukturyzację, a przy spełnieniu kryteriów także wsparcie z FWK (BGK) Stabilizacja rat i czasu na odbudowę dochodu Sąd i egzekucja, koszty postępowania, utrata płynności
Co dzieje się po pierwszym opóźnieniu w spłacie raty kredytu?
Pierwszy sygnał to zwykle SMS, e-mail, powiadomienie w aplikacji lub list, w którym bank przypomina o zaległej racie. W tym samym czasie naliczają się odsetki za opóźnienie, a część banków dolicza opłaty za monity zgodnie z tabelą opłat i prowizji. Jeżeli zaległość zostanie uregulowana szybko, temat zamyka się bez wchodzenia w cięższe procedury.
Jeżeli opóźnienie trwa dłużej, bank przechodzi do formalnych wezwań i planu „naprawczego”, a na późniejszych etapach uruchamia procedurę poprzedzającą wypowiedzenie umowy, opisaną w Prawie bankowym.
| Moment | Co zwykle robi bank | Co robisz Ty | Najczęstszy błąd |
|---|---|---|---|
| Dzień 1–7 | Przypomnienie (SMS/e-mail/aplikacja), naliczanie odsetek, czasem pierwszy monit | Wpłata zaległości lub części, kontakt i potwierdzenie kosztów oraz salda | Czekanie „aż samo przejdzie” i brak śladu komunikacji |
| Dzień 8–60 | Monity, wezwania, propozycje ugody, analiza sytuacji klienta | Wniosek o zmianę harmonogramu lub restrukturyzację, dokumenty dochodu i budżetu | Pożyczka „na ratę” bez policzenia kosztu całkowitego |
| Po przekroczeniu 60 dni | Ryzyko spełnienia warunków do przetwarzania negatywnych danych w BIK po spłacie, większa presja na „formalny” tryb działań | Ustalenie realnej kwoty i terminu, wniosek restrukturyzacyjny, plan spłaty lub sprzedaży aktywów | Brak odpowiedzi na pisma i ignorowanie terminów |
| Wezwanie w trybie art. 75c | Wezwanie do spłaty z terminem co najmniej 14 dni roboczych + informacja o restrukturyzacji | Natychmiastowy wniosek o restrukturyzację i prośba o odpowiedź na piśmie | Liczenie terminu „na oko” zamiast w dniach roboczych |
| Po wypowiedzeniu | Upływa okres wypowiedzenia, całość staje się wymagalna, zwykle kierunek: sąd | Negocjacje ugody „na piśmie”, weryfikacja salda, dokumentów i kosztów | Podpisywanie ugody bez pełnej kwoty zadłużenia i harmonogramu |
Ile kosztuje opóźnienie: odsetki i opłaty banku?
Odsetki ustawowe za opóźnienie w prawie cywilnym to suma: stopa referencyjna NBP + 5,5 p.p., a odsetki maksymalne za opóźnienie to dwukrotność tej wartości (Kodeks cywilny, art. 481). Stopa referencyjna NBP według tabeli podstawowych stóp wynosi 4,00% (obowiązuje od 04/12/2025 r.), co daje odsetki ustawowe za opóźnienie 9,50% rocznie i limit odsetek maksymalnych 19,00% rocznie.
W umowie kredytu odsetki za opóźnienie bywają opisane odrębnie, jednak nie mogą przekraczać limitu odsetek maksymalnych. Dodatkowo dochodzą opłaty za wysyłkę pism i monitów, dlatego sens ma szybkie domknięcie zaległości i pisemne potwierdzenie ustaleń.
Jak opóźnienie wpływa na BIK i jak długo dane są widoczne?
Banki przekazują do BIK informacje o spłacie, a historia terminowości wpływa na ocenę ryzyka w kolejnych wnioskach. Najważniejszy punkt dla osób z opóźnieniem to zasady przetwarzania danych po spłacie: Prawo bankowe (art. 105a) wskazuje, że przy spełnieniu przesłanek, w tym opóźnienia przekraczającego 60 dni oraz upływu 30 dni od poinformowania o zamiarze przetwarzania, dane są przetwarzane do 5 lat od wygaśnięcia zobowiązania na potrzeby oceny zdolności i ryzyka.
BIK opisuje także odrębny tryb przetwarzania danych do celów statystycznych przez 12 lat od spłaty, który nie wpływa na indywidualną historię kredytową w rozumieniu oceny klienta. Jeżeli zaległość została spłacona, aktualizacja danych w raporcie zależy od cyklu raportowania banku.
Kiedy dług trafia do KRD/BIG i jakie są progi?
Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych przewiduje warunki przekazania danych konsumenta do biura informacji gospodarczej, w tym próg 200 zł oraz wymagalność zobowiązania co najmniej 30 dni. Dla dłużnika będącego przedsiębiorcą próg wynosi 500 zł. W praktyce wierzyciel wysyła ostrzeżenie o zamiarze wpisu, a wpis jest możliwy, gdy minął co najmniej miesiąc od wysłania takiego wezwania.
To rozróżnienie ma znaczenie, bo część osób miesza BIK z BIG: BIK dotyczy danych kredytowych i oceny ryzyka w sektorze finansowym, a BIG to rejestry informacji gospodarczej wykorzystywane szerzej, także przez firmy spoza banków.
| Cecha | BIK | BIG / KRD | Co to zmienia dla Ciebie |
|---|---|---|---|
| Co to jest | Historia spłaty zobowiązań kredytowych w sektorze finansowym | Rejestry informacji gospodarczej o zaległościach, używane także poza bankami | BIK wpływa głównie na dostęp do kredytu; BIG może wpływać szerzej na usługi i umowy |
| Typowe progi/warunki | Warunki przetwarzania po spłacie wynikają z Prawa bankowego (m.in. opóźnienie >60 dni i poinformowanie) | 200 zł konsument, 500 zł przedsiębiorca, wymagalność min. 30 dni + ostrzeżenie przed wpisem | Zaległość „mała i świeża” zwykle szybciej zamyka temat niż walka z eskalacją |
Co wynika z art. 75c Prawa bankowego i kiedy bank musi dać dodatkowy termin?
Prawo bankowe (art. 75c) opisuje procedurę, która chroni kredytobiorcę przed „natychmiastowym” wypowiedzeniem umowy w razie opóźnień. Bank wzywa do spłaty zaległości, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych, a w wezwaniu informuje o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia w terminie 14 dni roboczych od otrzymania wezwania.
Restrukturyzacja w praktyce oznacza uzgodnienie zmian w spłacie, na przykład wydłużenie okresu, czasowe obniżenie raty lub przesunięcie terminów. Sens ma złożenie wniosku z dokumentami potwierdzającymi przyczynę problemu i plan powrotu do płatności.
Kiedy bank wypowiada umowę kredytu i co oznacza natychmiastowa wymagalność?
Wypowiedzenie umowy jest momentem przełomowym, bo po jego skutku bank traktuje zobowiązanie jako wymagane w całości zgodnie z umową i przepisami. Prawo bankowe wskazuje minimalny okres wypowiedzenia 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością 7 dni, o ile umowa nie przewiduje dłuższego terminu.
W praktyce bank poprzedza wypowiedzenie procedurą wezwania i restrukturyzacji z art. 75c, dlatego na tym etapie liczy się szybka reakcja i pisemne ustalenia z bankiem. Gdy dojdzie do wypowiedzenia, pole manewru się kurczy, a koszty rosną.
Windykacja bankowa: co jest standardem, a co przekracza granice?
Windykacja wewnętrzna banku zwykle polega na przypomnieniach, propozycjach ugody i zebraniu informacji o sytuacji finansowej. Jeżeli rozmawiasz z bankiem, zapisuj daty, imiona, ustalenia i potwierdzaj je e-mailem lub wnioskiem w bankowości elektronicznej.
Jeżeli dług zostanie przeniesiony do innego wierzyciela, weryfikuj saldo, koszty i podstawę roszczenia. W każdym wariancie sens ma potwierdzanie ustaleń na piśmie.
Sąd i komornik: jakie etapy prowadzą do egzekucji?
Gdy ugoda nie zostanie zawarta lub nie jest realizowana, bank kieruje sprawę do sądu. W postępowaniu sądowym końcowym „dokumentem uruchamiającym” komornika jest tytuł wykonawczy, czyli tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności. Dopiero wtedy komornik może prowadzić egzekucję, na przykład z wynagrodzenia, rachunku bankowego lub ruchomości.
Koszty na tym etapie obejmują opłaty sądowe i egzekucyjne, a więc rosną szybciej niż na etapie monitów. Dlatego działania zapobiegające wypowiedzeniu i sądowi ograniczają koszty „okołodługu”.
Plan działania 24h, 7 dni, 30 dni, aby wrócić do terminowej spłaty
| Horyzont | Działanie | Efekt |
|---|---|---|
| 24 godziny | Sprawdź saldo zaległości, dopłać realną kwotę, zgłoś problem w banku, poproś o potwierdzenie kosztów i harmonogramu | Zatrzymanie eskalacji i porządek w danych |
| 7 dni | Złóż wniosek o restrukturyzację lub ugodę, dołącz dokumenty dochodu i budżetu, ustaw stałe zlecenie na ratę | Nowy plan spłaty akceptowany przez bank |
| 30 dni | Oceń całe zadłużenie, uporządkuj priorytety płatności, rozważ konsolidację tylko po policzeniu kosztu całkowitego | Powrót do rytmu, mniejsze ryzyko formalnych działań banku |
Gotowa notatka do banku (kopiuj-wklej):
Zgłaszam opóźnienie w spłacie raty z powodu: [krótki powód]. Dziś wpłacam [kwota], a pozostałą część ureguluję do [data]. Proszę o potwierdzenie aktualnego salda (kapitał, odsetki, opłaty) oraz informację o możliwej restrukturyzacji i nowym harmonogramie, odpowiedź proszę przesłać na piśmie (wiadomość w bankowości / e-mail).
Jeżeli problem dotyczy kredytu mieszkaniowego i spełniasz warunki ustawowe, sprawdź także wsparcie z Funduszu Wsparcia Kredytobiorców. Po zmianach maksymalne wsparcie wynosi do 3000 zł miesięcznie, okres pomocy to do 40 miesięcy, a łączna maksymalna wartość wsparcia lub pożyczki na spłatę zadłużenia może wynosić 120 000 zł. Wniosek składa się w banku, który udzielił kredytu.
Macierz decyzji: wybierz ruch w zależności od sytuacji
| Twoja sytuacja | Co robisz dziś | Co składasz do banku | Czego unikasz |
|---|---|---|---|
| Jednorazowe spóźnienie | Wpłata zaległości, potwierdzenie księgowania | Krótka wiadomość o przyczynie i terminie kolejnej raty | Ignorowanie monitów i brak śladu komunikacji |
| Spadek dochodu na 1–3 miesiące | Kontakt z bankiem, propozycja realnej raty | Wniosek o restrukturyzację, budżet, dokument dochodu | Pożyczki „na ratę” bez policzenia kosztu całkowitego |
| Kilka kredytów i raty nie spinają się miesiąc w miesiąc | Lista zobowiązań i kosztów, priorytety, plan spłaty | Wnioski do banków o zmiany harmonogramów, ewentualnie analiza konsolidacji | Składanie wielu wniosków kredytowych jednocześnie |
| Trwała utrata dochodu | Negocjacje ugody, plan sprzedaży aktywów, wsparcie prawne | Pełna dokumentacja sytuacji, wniosek restrukturyzacyjny, propozycja ugody | Ukrywanie problemu przed bankiem, brak reakcji na pisma |
Porada: Ustal jeden kanał kontaktu z bankiem i zawsze proś o potwierdzenie na piśmie, e-mail lub wiadomość w bankowości elektronicznej.
Wskazówka: Jeżeli dostajesz wezwanie w trybie art. 75c, policz czas „na papierze”, bo termin liczony jest w dniach roboczych.
Ostrzeżenie: Nie podpisuj ugody „na telefon”, dopóki nie zobaczysz pełnej kwoty zadłużenia, kosztów i harmonogramu, w tym odsetek i opłat.
Checklista: opóźnienie w racie, co zrobić krok po kroku
- Sprawdź kwotę zaległości i datę wymagalności raty w systemie banku.
- Wpłać realną kwotę dziś, nawet jeśli nie pokrywa całości, i zachowaj potwierdzenie.
- Skontaktuj się z bankiem i poproś o zestawienie: kapitał, odsetki, opłaty za monity.
- Złóż wniosek o restrukturyzację, jeżeli problem nie kończy się w tym tygodniu.
- Ustaw stałe zlecenie na ratę po dniu wpływu wynagrodzenia.
- Po spłacie zaległości pobierz raport BIK i sprawdź aktualność danych.
- Jeżeli sprawa weszła w etap sądowy, zbierz dokumenty i rozważ pomoc prawną.
FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Czy 1 dzień spóźnienia niszczy historię w BIK?
Jedno spóźnienie zwykle nie przesądza o ocenie, liczy się skala i powtarzalność. Dane aktualizują się cyklicznie po stronie banku.
Od kiedy naliczane są odsetki za opóźnienie w spłacie raty?
Odsetki naliczają się od dnia po terminie płatności, zgodnie z umową i limitem z Kodeksu cywilnego.
Jaki jest limit odsetek za opóźnienie?
Odsetki maksymalne za opóźnienie to dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 Kodeksu cywilnego).
Kiedy negatywne dane mogą zostać w BIK do 5 lat po spłacie?
Gdy opóźnienie przekroczyło 60 dni i minęło 30 dni od poinformowania o zamiarze przetwarzania danych, zgodnie z art. 105a Prawa bankowego.
Kiedy wierzyciel może wpisać dług do KRD lub innego BIG?
Gdy spełnione są progi (200 zł konsument, 500 zł przedsiębiorca), dług jest wymagalny co najmniej 30 dni i minął co najmniej miesiąc od wysłania ostrzeżenia o zamiarze wpisu.
Czy bank ma obowiązek zaproponować restrukturyzację przed wypowiedzeniem umowy?
Bank ma obowiązek poinformować o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację w trybie art. 75c Prawa bankowego.
Po jakim czasie sprawa trafia do komornika?
Komornik wymaga tytułu wykonawczego po etapie sądowym, dlatego czas zależy od przebiegu postępowania i doręczeń.
Słowniczek pojęć
BIK
Biuro Informacji Kredytowej, system informacji kredytowej wykorzystywany przez banki i część firm pożyczkowych.
BIG
Biuro Informacji Gospodarczej, rejestry informacji o długach wykorzystywane także poza sektorem bankowym.
KRD
Krajowy Rejestr Długów, jedno z biur informacji gospodarczej (BIG).
Odsetki ustawowe za opóźnienie
Stawka wynikająca z art. 481 Kodeksu cywilnego: stopa referencyjna NBP + 5,5 p.p.
Restrukturyzacja zadłużenia
Zmiana warunków spłaty uzgodniona z bankiem, aby przywrócić płynność i terminowość.
Źródła
- NBP, „Podstawowe stopy procentowe NBP” (dostęp: 14/01/2026 r.): nbp.pl
- Prawo bankowe, art. 75c (tekst jednolity, dostęp: 14/01/2026 r.): isap.sejm.gov.pl
- BIK, warunki przetwarzania danych po spłacie (opóźnienie 60 dni + 30 dni od poinformowania, dostęp: 14/01/2026 r.): bik.pl
- Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (dostęp: 14/01/2026 r.): isap.sejm.gov.pl
- Ministerstwo Finansów, wakacje kredytowe na 2024 r. i zmiany FWK (dostęp: 14/01/2026 r.): gov.pl
- BGK, Fundusz Wsparcia Kredytobiorców, zasady i wniosek (dostęp: 14/01/2026 r.): bgk.pl
Następny krok: Jeżeli masz opóźnienie w spłacie, przygotuj krótką notatkę do banku: kwota możliwej wpłaty, data, powód i wniosek o restrukturyzację, a potem działaj według checklisty.
Zobacz też: kredyty gotówkowe oraz kredyty mieszkaniowe.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Data aktualizacji artykułu: 14 stycznia 2026 r.
Kontakt przez LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Ten artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady finansowej ani prawnej. Treści nie obejmują każdej sytuacji. Decyzje konsultuj z licencjonowanym pośrednikiem kredytu hipotecznego lub ekspertem finansowym, na przykład Expander lub NOTUS. Część linków ma charakter partnerski, bez kosztu dla Ciebie. Ostateczne decyzje podejmujesz na własną odpowiedzialność.
